Frí heimsending yfir 15.000 kr.

Eldvarnir

Leki og loftgæði

Heimilisöryggi

Grunnstöð og aukahlutir

PakkasmiðjanVeistu ekki hvað þú þarft?

Svaraðu nokkrum spurningum og við setjum saman pakka sem passar þínu heimili.

Opna pakkasmiðjunaSkoða allar vörur

Eldvarnir heimilisins: heildarleiðarvísir fyrir fjölskylduna

Ritstjórn Reykvarnar Uppfært

Stutta svarið: Góðar eldvarnir heimilisins byggja á fimm atriðum: virkum reykskynjurum í öllum svefnherbergjum og á hverri hæð, slökkvitæki við flóttaleið, eldvarnateppi í eldhúsi, flóttaáætlun sem öll fjölskyldan þekkir og varkárni í umgengni við rafmagnstæki, kerti og opinn eld. Í þessum leiðarvísi förum við yfir hvert atriði og vísum á ítarlegri greinar.

Flest banaslys í eldsvoðum verða þegar fólk sefur. Það mikilvægasta er því að allir vakni í tæka tíð og komist út. Allt annað kemur á eftir.

Efnisyfirlit

  1. Reykskynjarar
  2. Hita-, kolsýrings- og gasskynjarar
  3. Slökkvitæki og eldvarnateppi
  4. Flóttaáætlun
  5. Helstu eldhættur heimilisins
  6. Sumarhús og frístundahús
  7. Fjölbýlishús
  8. Gátlisti: eldvarnir heimilisins

1. Reykskynjarar: mikilvægasta öryggistækið

Reykskynjari er ódýrasta og áhrifaríkasta líftrygging heimilisins. Reykur getur fyllt íbúð á örfáum mínútum, og fólk í fasta svefni vaknar ekki við reykinn sjálfan. Reykskynjarinn vekur það.

Hvað segja reglurnar?

Samkvæmt reglugerð nr. 723/2017 um eldvarnir og eldvarnareftirlit á eigandi íbúðar að tryggja að í henni og á hverri hæð séu nægilega margir CE-merktir reykskynjarar til að viðvörun berist fljótt og örugglega. Í sömu grein er gerð krafa um að minnsta kosti eitt slökkvitæki í hverri íbúð. Nánar er farið yfir reglurnar í greininni Reglur um reykskynjara: hversu marga þarf heimilið?

Hvar eiga reykskynjarar að vera?

Eldvarnabandalagið mælir með reykskynjara í öllum rýmum. Að lágmarki ætti að vera skynjari:

  • í eða framan við hvert svefnherbergi
  • á hverri hæð hússins, líka í kjallara
  • við báða enda á löngum gangi
  • í barna- og unglingaherbergjum þar sem eru raftæki eins og sjónvarp, tölva eða leikjatölva

Settu skynjarann sem næst miðju lofts og aldrei í kverkina milli lofts og veggjar, þar sem loftið stendur kyrrt. Í eldhús og bílskúr hentar hitaskynjari betur en reykskynjari (sjá kafla 2). Nánar í greinunum Hvar á að setja reyk- og CO-skynjara? og Uppsetning reykskynjara skref fyrir skref.

Hvaða gerð af reykskynjara?

Til eru tvær megingerðir. Jónískir reykskynjarar bregðast fljótt við opnum eldi. Optískir (ljósnema) skynjarar bregðast vel við reyk frá glóð og eru síður viðkvæmir fyrir gufu og matarbrælu. Lestu um muninn í greininni Jónunarskynjari eða ljósnemaskynjari?

Samtengdir reykskynjarar

Í samtengdu kerfi fara allir skynjarar í gang þegar einn nemur reyk. Ef eldur kviknar í kjallaranum heyrir þú viðvörunina uppi í svefnherbergi, jafnvel með lokaðar dyr. Eldvarnabandalagið telur samtengingu æskilega, sérstaklega í stærri húsum. Þráðlausir skynjarar eru auðveldir í uppsetningu og ekki þarf að leggja víra. Lestu meira um samtengda reykskynjara fyrir heimilið.

Prófun og viðhald

Fer skynjarinn í gang að ástæðulausu? Lestu um falsboð í reykskynjurum og af hverju rautt ljós blikkar á reykskynjaranum.

2. Hita-, kolsýrings- og gasskynjarar

Reykskynjarar duga ekki alls staðar. Sum rými og sum tæki kalla á annars konar skynjara.

Hitaskynjari í eldhúsi og bílskúr

Í eldhúsi gefur reykskynjari oft falsboð við eldamennsku, og í bílskúr getur útblástur sett hann af stað. Þá hættir fólki til að taka rafhlöðuna úr. Hitaskynjari nemur hita en ekki reyk, svo hann þegir þegar þú eldar en bregst við ef eldur kviknar. Hann er settur í loft eins og reykskynjari. Ef bílskúrinn er sambyggður húsinu er best að tengja skynjarann þar við skynjarana í íbúðinni. Sjá hitaskynjara XH02-M.

Kolsýringsskynjari (CO)

Kolsýringur (CO) er lyktarlaus, litlaus og banvænn. Hann myndast við ófullkominn bruna, til dæmis í kamínu, arni, gastækjum eða útblæstri bíla. Reykskynjari greinir ekki kolsýring. Þar sem er eldstæði, gastæki til eldunar eða upphitunar, eða innangengt í bílskúr, ætti að vera kolsýringsskynjari. Lestu um muninn á reyk- og CO-skynjara og af hverju CO-skynjarinn tístir.

Gasskynjari

Þar sem gas er notað innandyra þarf gasskynjara. Gas er þyngra en andrúmsloft og leitar niður, svo skynjarinn er settur neðarlega, nálægt gastækjum og kútum. Gasskynjari kemur ekki í stað reykskynjara.

3. Slökkvitæki og eldvarnateppi

Lítinn eld má stundum slökkva áður en hann magnast. Það krefst þess að réttur búnaður sé við höndina og að allir viti hvar hann er.

Slökkvitæki

Reglugerð 723/2017 krefst að minnsta kosti eins slökkvitækis í hverri íbúð, með slökkvigetu 21A, 183B og C. Tækið á að vera hægt að nota í öllum herbergjum. Slíkt tæki á líka að vera í öllum bílgeymslum. Bókstafirnir vísa til tegundar elds:

  • A: eldur í föstum efnum, t.d. húsgögnum, textíl og innréttingum
  • B: eldur í eldfimum vökvum, t.d. olíu og bensíni
  • C: eldur í gasi

Duftslökkvitæki (ABC) eru öflug og þola frost, svo þau henta vel í sumarhús og bíla. Gallinn er að duftið dreifist víða. Léttvatnstæki eru góð alhliða tæki fyrir heimili og slökkva líka í glóð, en henta ekki á gaselda. Festu tækið á vegg við flóttaleið, nálægt útgangi, þar sem allir sjá það. Slökkvitæki hafa takmarkaðan líftíma og þarf að yfirfara samkvæmt leiðbeiningum á tækinu.

Eldvarnateppi í eldhúsi

Mikil eldhætta fylgir olíu og feiti við eldamennsku. Hafðu eldvarnateppi á sýnilegum stað í eldhúsinu, þó ekki svo nærri eldavélinni að erfitt sé að ná í það ef eldur logar. Ef kviknar í potti eða pönnu:

  1. Aldrei skvetta vatni á eldinn. Brennandi olía og vatn valda gufusprengingu sem dreifir eldinum.
  2. Ekki reyna að bera pottinn út.
  3. Leggðu eldvarnateppi eða lok yfir og láttu það liggja þar til eldurinn er slokknaður og potturinn kólnaður.
  4. Slökktu á hellunni ef þú getur gert það á öruggan hátt.

Öryggið fyrst

Reyndu aðeins að slökkva lítinn eld og aðeins ef þú getur það án þess að stofna þér í hættu. Hringdu alltaf í 112. Börn eiga að fara út, ekki reyna að slökkva. Ef eldurinn er of stór, farðu út og lokaðu hurðinni á eftir þér. Lokuð hurð tefur útbreiðslu elds og reyks.

4. Flóttaáætlun: hver veit hvað á að gera?

Í eldsvoða gefst lítill tími til að hugsa. Fjölskylda sem hefur gert og æft flóttaáætlun kemst hraðar út. Gerið áætlunina saman og farið yfir hana reglulega:

  • Tvær flóttaleiðir út úr hverju herbergi og út úr húsinu, t.d. um dyr og glugga eða svalir. Á efri hæðum gæti þurft neyðarstiga.
  • Allir fara strax út þegar viðvörun fer í gang. Ekki staldra við til að sækja eigur.
  • Hringið í 112 eins fljótt og hægt er, en forgangsatriði er að koma öllum út.
  • Ákveðinn samkomustaður utandyra, t.d. við ljósastaur eða hjá nágranna, svo hægt sé að telja hvort allir séu komnir út.
  • Börn mega aldrei fela sig undir rúmi eða inni í skáp. Ræðið það við þau án þess að vekja ótta.

Hugið sérstaklega að þeim sem þurfa aðstoð, t.d. ungum börnum, eldra fólki og fólki með skerta hreyfigetu. Hver á að hjálpa hverjum? Nánar í greinunum Flóttaáætlun og öryggisbúnaður gegn eldsvoða, Eldvarnir og börn og Eldvarnir og gæludýr.

5. Helstu eldhættur heimilisins

Rafmagn og raftæki

Samkvæmt handbók Eldvarnabandalagsins má rekja um helming eldsvoða á heimilum til rafmagns og raftækja. Helstu ráðin:

  • Ekki tengja mörg orkufrek tæki í sama fjöltengi og ekki tengja fjöltengi saman.
  • Fargaðu snúrum og klóm með skemmdri einangrun.
  • Ekki hafa þurrkara, þvottavél eða uppþvottavél í gangi þegar þú ert að heiman eða sefur. Hreinsaðu lósíuna í þurrkaranum eftir hverja notkun.
  • Hladdu síma, fartölvur og rafhlaupahjól á hörðu undirlagi, ekki í rúmi eða sófa, og ekki yfir nótt ef hægt er að komast hjá því.
  • Ef öryggi slær oft út, ljós flökta eða innstunga hitnar, fáðu löggiltan rafvirkja til að kanna málið.

Sjá nánar: Eldhætta af heimilistækjum: viðvörunarmerki sem vert er að þekkja.

Eldhúsið

Eldamennska án eftirlits er algeng orsök eldsvoða á heimilum. Farðu aldrei frá heitri hellu eða olíu á pönnu, ekki leggja neitt eldfimt ofan á eldavélina og hreinsaðu fitusíuna í viftunni reglulega. Lestu greinina Eldsvoðar í eldhúsinu: orsakir og forvarnir.

Kerti og jólaskraut

Kertanotkun eykst mikið á aðventu og um jól, og eldhættan með. Settu kerti á stöðuga og óbrennanlega undirstöðu, fjarri gluggatjöldum og skrauti, og skildu aldrei logandi kerti eftir án eftirlits. Sjá Kertaöryggi: góð ráð og Örugg jól: öryggisráð.

Kamínur, arnar og eldstæði

Láttu fagmann setja eldstæði upp, tryggðu góða loftræstingu og hreinsaðu það reglulega. Slökktu í glæðum áður en farið er að sofa eða að heiman. Þar sem eldstæði er á alltaf að vera kolsýringsskynjari.

Reykingar

Reykingar innandyra, sérstaklega í rúmi eða sófa, valda alvarlegum eldsvoðum á hverju ári. Öruggast er að reykja aðeins utandyra og tryggja að engin glóð sé í öskubakkanum áður en hann er tæmdur.

6. Sumarhús og frístundahús

Sömu reglur gilda í sumarhúsinu og heima. Í sumarhúsum eru þó oft kamínur, gas til eldunar og fólk sem sefur á svefnlofti, og húsið stendur oft autt vikum saman. Hafðu í huga:

  • Reykskynjara í hverju svefnrými og á svefnlofti, og kolsýringsskynjara þar sem er kamína eða gas.
  • Prófaðu skynjarana í hvert sinn sem þú kemur í bústaðinn.
  • Duftslökkvitæki hentar vel, því það þolir frost í óupphituðu húsi.
  • Snjallskynjarar sem tengjast grunnstöð og appi láta þig vita í símann ef reykskynjari, lekaskynjari eða hitamælir fer í gang, jafnvel þegar enginn er á staðnum. Sjá SBS50 grunnstöðina og hita- og rakamæli sem varar við ef hiti fer niður fyrir frostmark.

7. Fjölbýlishús

Í fjölbýli er hver íbúð sérstakt brunahólf. Eldvarnir í sameign, svo sem stigagangi, geymslum og þvottahúsi, eru á ábyrgð húsfélagsins.

  • Aldrei nota lyftu í eldsvoða.
  • Ef eldur kviknar í þinni íbúð, farðu út og lokaðu íbúðarhurðinni á eftir þér svo stigagangurinn fyllist ekki af reyk.
  • Ef stigagangurinn er fullur af reyk er yfirleitt öruggara að halda sig inni í íbúðinni, loka dyrum og láta vita af sér við glugga eða á svölum. Hringdu í 112.
  • Stigagangar eru flóttaleiðir. Ekki geyma hluti þar.
  • Reykskynjarar eiga einnig að vera á öllum hæðum í stigagangi og í geymslugöngum. Ræddu það við húsfélagið.

8. Gátlisti: eldvarnir heimilisins

Farðu yfir listann með fjölskyldunni, til dæmis 1. desember:

  • ☐ Er reykskynjari í hverju svefnherbergi og á hverri hæð?
  • ☐ Virka allir reykskynjarar þegar ýtt er á prófunarhnappinn?
  • ☐ Eru einhverjir skynjarar orðnir 10 ára eða eldri?
  • ☐ Er hitaskynjari í eldhúsi og bílskúr?
  • ☐ Er kolsýringsskynjari þar sem er kamína, arinn eða gas?
  • ☐ Er slökkvitæki á vegg við flóttaleið, og vita allir hvar það er?
  • ☐ Er eldvarnateppi á sýnilegum stað í eldhúsi?
  • ☐ Eru tvær greiðar flóttaleiðir út úr íbúðinni?
  • ☐ Þekkja allir flóttaáætlunina og samkomustaðinn?
  • ☐ Eru fjöltengi, snúrur og hleðslutæki í lagi?
  • ☐ Er innbúið tryggt fyrir tjóni af völdum elds, reyks og vatns?

Í stuttu máli

  • Reykskynjarar í öllum svefnherbergjum, á gangi og á hverri hæð. Helst samtengdir, prófaðir reglulega og endurnýjaðir á 10 ára fresti.
  • Hitaskynjari í eldhúsi og bílskúr, CO-skynjari þar sem er eldstæði eða gas.
  • Slökkvitæki við flóttaleið og eldvarnateppi í eldhúsi.
  • Flóttaáætlun með tveimur útgönguleiðum og samkomustað, sem öll fjölskyldan þekkir.
  • Varkárni með rafmagn, eldamennsku, kerti og opinn eld.

Byrjaðu á reykskynjurunum. Pakki með þremur samtengdum reykskynjurum og grunnstöð dugar fyrir flestar minni íbúðir. Þú getur bætt við stökum reykskynjurum, hitaskynjara og kolsýringsskynjara eftir þörfum heimilisins.

Heimildir

Greinin er almenn fræðsla. Ef þú ert í vafa um eldvarnir á þínu heimili, hafðu samband við slökkviliðið á þínu svæði eða Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS). Í neyð: hringdu í 112.