Reglur um reykskynjara: hversu marga þarf heimilið?
Stutta svarið: Samkvæmt íslenskri reglugerð ber eigandi íbúðar ábyrgð á að í henni og á hverri hæð séu nægilega margir CE-merktir reykskynjarar til að tryggja fljóta og örugga viðvörun. Í framkvæmd þýðir það að minnsta kosti einn skynjara á hverri hæð. Mælt er með skynjara í hverju svefnherbergi, á gangi við svefnherbergi og í stofu. Í dæmigerðri þriggja herbergja íbúð eru það 4 skynjarar.
Hér förum við yfir hvað reglurnar segja orðrétt, hver ber ábyrgðina og hvernig þú finnur réttan fjölda fyrir þitt heimili. Greinin er hluti af leiðarvísi okkar um eldvarnir heimilisins.
Hvað segir reglugerðin?
Reglur um reykskynjara á heimilum eru í reglugerð nr. 723/2017 um eldvarnir og eldvarnareftirlit, 7. grein. Greininni var breytt með reglugerð nr. 1191/2024, sem tók gildi 28. október 2024. Hún hljóðar nú svo:
„Eigandi íbúðar skal sjá til þess að í íbúðinni og á hverri hæð séu nægjanlega margir CE-merktir reykskynjarar til þess að tryggja fljóta og örugga brunaviðvörun fyrir þá sem í íbúðinni dvelja."
Í sömu grein segir að í hverri íbúð skuli vera að minnsta kosti eitt slökkvitæki með slökkvigetu 21A, 183B og C, sem hægt er að nota í öllum herbergjum. Slíkt tæki á einnig að vera í öllum bílgeymslum.
Hvað breyttist árið 2024? Áður sagði reglugerðin „a.m.k. einn CE-merktur reykskynjari fyrir hverja 80 m²". Margar leiðbeiningar á netinu vísa enn í þá reglu. Nú er ekki lengur nefnd ákveðin tala. Í staðinn er gerð krafa um árangur: viðvörunin þarf að berast fljótt og örugglega til allra sem búa í íbúðinni. Einn skynjari á 80 m² er því ekki nóg ef viðvörunin heyrist ekki inn í lokað svefnherbergi.
Hvað með nýbyggingar?
Byggingarreglugerð nr. 112/2012 (grein 9.4.3) setur kröfur um hönnun nýrra bygginga. Þar segir að setja skuli staka reykskynjara með hljóðgjafa í hverja íbúð. Viðmiðunarreglurnar eru:
- ekki færri en einn skynjari fyrir hverja 80 m²
- að minnsta kosti einn á hverri hæð
- hljóðstyrkur í hverju svefnherbergi ekki undir 75 dB(A)
Þessar tölur eru góður lágmarksmælikvarði fyrir öll heimili, líka eldri íbúðir.
Hver ber ábyrgðina?
Reglugerðin leggur skylduna á eiganda íbúðar. Það þýðir:
- Í eigin íbúð berð þú sjálf/ur ábyrgð á skynjurunum.
- Í leiguíbúð á leigusali (eigandinn) að sjá til þess að nægilega margir skynjarar séu til staðar. Leigjandi ætti samt að prófa þá reglulega og láta vita ef eitthvað er að.
- Í heimagistingu og skammtímaleigu eru kröfurnar strangari. Byggingarreglugerðin gerir ráð fyrir reykskynjara í hverju herbergi sem boðið er upp á, nema sjálfvirkt brunaviðvörunarkerfi sé í húsinu. Sjá nánar í grein okkar um öryggisbúnað í skammtímaleigu.
Hvað þýðir „nægilega margir" í raun?
Lykilorðin í reglugerðinni eru fljót og örugg viðvörun. Spurðu þig tveggja spurninga:
- Skynjar hann reykinn nógu snemma? Eldur sem kviknar inni í lokuðu herbergi getur breiðst út í langan tíma áður en reykurinn nær skynjara frammi á gangi.
- Vaknar fólk við hann? Hurð sem er lokuð dempar hljóðið verulega. Barn eða einstaklingur í djúpum svefni getur sofið af sér viðvörun sem berst úr öðru herbergi.
Þess vegna er almennt mælt með:
- Reykskynjara í hverju svefnherbergi, sérstaklega ef þar eru raftæki eins og sjónvarp, tölva eða hleðslutæki.
- Reykskynjara á gangi eða í holi við svefnherbergin.
- Reykskynjara í stofu og öðrum íverurýmum.
- Að minnsta kosti einum á hverri hæð, líka í kjallara og á risi ef þar er dvalið eða geymt.
- Hitaskynjara í eldhúsi og bílskúr í stað reykskynjara. Reykskynjari við eldavél gefur oft falsboð við eldamennsku, en hitaskynjari bregst við hita og þegir á meðan þú eldar.
- Kolsýringsskynjara (CO) ef á heimilinu er kamína, gastæki eða innangengt í bílskúr. Sjá muninn á reyk- og CO-skynjara.
Nánar er fjallað um staðsetningu í greininni Hvar á að setja reyk- og CO-skynjara?
Dæmi: hversu marga skynjara þarf mitt heimili?
| Heimili | Lágmark samkvæmt viðmiðum | Ráðlagt |
|---|---|---|
| Stúdíóíbúð, ~40 m² | 1 reykskynjari | 1–2 reykskynjarar (svefnrými + stofa) |
| 3 herbergja íbúð, ~90 m², 2 svefnherbergi | 2 reykskynjarar | 4 reykskynjarar (2 svefnherbergi, gangur, stofa) + hitaskynjari í eldhúsi |
| Raðhús á 2 hæðum, ~150 m², 3 svefnherbergi | 2 reykskynjarar | 6 reykskynjarar (3 svefnherbergi, gangur uppi, stofa niðri, þvottahús/geymsla) + hitaskynjari í eldhúsi |
| Einbýli á 2 hæðum með bílskúr, ~200 m², 4 svefnherbergi | 3 reykskynjarar | 7–8 reykskynjarar + hitaskynjarar í eldhúsi og bílskúr + CO-skynjari ef kamína eða gas |
Lágmarkið byggir á viðmiðum byggingarreglugerðar (einn á hverja 80 m², minnst einn á hæð). Ráðlagður fjöldi miðar við skynjara í hverju svefnherbergi og helstu íverurýmum.
Þurfa reykskynjarar að vera samtengdir?
Reglugerðin krefst þess ekki að reykskynjarar á heimilum séu samtengdir. Samtenging uppfyllir hins vegar best kröfuna um „fljóta og örugga viðvörun". Þegar einn skynjari fer í gang fara allir í gang. Þú heyrir því viðvörun úr kjallaranum á meðan þú sefur uppi, með allar hurðir lokaðar.
Með þráðlaust samtengdum skynjurum þarf hvorki að leggja víra né bora meira en til að festa skynjarann. Með grunnstöð færðu líka tilkynningu í símann ef skynjari fer í gang þegar enginn er heima. Lestu meira í greininni um samtengda reykskynjara fyrir heimilið.
Hvað þýðir CE-merking?
Reglugerðin gerir kröfu um CE-merkta reykskynjara. Fyrir reykskynjara á heimilum þýðir það í raun að skynjarinn er prófaður samkvæmt Evrópustaðlinum EN 14604. Athugaðu umbúðirnar eða tæknilýsinguna áður en þú kaupir. Ódýrir skynjarar af erlendum markaðstorgum uppfylla ekki alltaf staðalinn.
Viðhald: 1. desember er dagur reykskynjarans
Það er ekki nóg að setja skynjarana upp. Þeir þurfa að virka þegar á reynir:
- Prófaðu skynjarana mánaðarlega með prófunarhnappnum.
- 1. desember er dagur reykskynjarans. Þá er góður siður að prófa alla skynjara og skipta um rafhlöður þar sem þess þarf.
- Skiptu um reykskynjara á 10 ára fresti. Skynjarinn sjálfur slitnar með tímanum, óháð rafhlöðunni. Sjá af hverju skipta á um reykskynjara á 10 ára fresti.
Í stuttu máli
- Reglugerð 723/2017 (7. gr.) krefst þess að eigandi íbúðar tryggi nægilega marga CE-merkta reykskynjara í íbúðinni og á hverri hæð.
- Gamla reglan um einn skynjara á hverja 80 m² er ekki lengur í reglugerðinni um eldvarnir. Hún er þó enn viðmið í byggingarreglugerð fyrir nýbyggingar.
- Ráðlagt er að hafa reykskynjara í hverju svefnherbergi, á gangi og í stofu, hitaskynjara í eldhúsi og CO-skynjara þar sem er kamína eða gas.
- Samtengdir skynjarar eru ekki skylda, en þeir uppfylla best kröfuna um að viðvörun berist fljótt til allra.
Viltu auðvelda lausn? Pakki með þremur samtengdum reykskynjurum og grunnstöð dugar fyrir flestar minni íbúðir. Þú getur svo bætt við stökum skynjurum eftir stærð heimilisins.
Heimildir
- Reglugerð nr. 723/2017 um eldvarnir og eldvarnareftirlit, 7. gr.
- Reglugerð nr. 1191/2024 um breytingu á reglugerð nr. 723/2017, í gildi frá 28. október 2024
- Byggingarreglugerð nr. 112/2012, gr. 9.4.3 Stakir reykskynjarar
Greinin er almenn fræðsla en ekki lögfræðiráðgjöf. Ef vafi leikur á, hafðu samband við slökkviliðið á þínu svæði eða Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS).