Eldvarnir í sumarbústaðnum: öryggi þegar langt er í næstu hjálp
Stutta svarið: Í sumarbústaðnum gilda sömu lágmarkskröfur og heima: að minnsta kosti reykskynjari og slökkvitæki. Áhættan er þó oft meiri. Bústaðurinn er yfirleitt úr timbri, langt er í næsta slökkvilið og húsið stendur autt vikum saman. Þess vegna skiptir mestu að eldur uppgötvist strax, líka þegar enginn er á staðnum.
Hér förum við yfir hvað þarf inni í bústaðnum, hvernig á að ganga frá gasi og kamínu, hvernig verja má húsið fyrir gróðureldum og hvernig þú getur fylgst með bústaðnum úr fjarlægð. Greinin er hluti af leiðarvísi okkar um eldvarnir heimilisins.
Af hverju er sumarbústaðurinn sérstakur?
- Langt í hjálp. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS) bendir á að frístundabyggðir eru gjarnan langt frá slökkvistöð. Þá getur liðið langur tími þar til hjálp berst, og tjónið verður meira.
- Timbur og gróður. Flestir bústaðir eru úr timbri með timburpalli, og gróður í kringum þá hefur vaxið mikið síðustu áratugi.
- Gas, kamína og grill. Í bústaðnum er oftar eldað á gasi, kynnt í kamínu og grillað en heima.
- Autt hús. Ef eitthvað gerist þegar enginn er á staðnum getur það uppgötvast of seint, hvort sem það er eldur, frost eða vatnsleki.
Hvað segja reglurnar?
Samkvæmt leiðbeiningum HMS falla frístundahús yfirleitt undir sama notkunarflokk og íbúðarhús. Því þarf að lágmarki reykskynjara og slökkvitæki í hverjum bústað. Eigandinn ber ábyrgð á brunavörnum, bæði inni í húsinu og á lóðinni. Sé bústaðurinn leigður út þarf eigandinn að tryggja að brunavarnir séu í lagi fyrir leigjendur. Frístundahús sem leigð eru út fyrir tíu manns eða fleiri falla undir strangari flokk. Sjá nánar um öryggisbúnað í skammtímaleigu og reglur um reykskynjara.
Inni í bústaðnum: skynjarar og slökkvibúnaður
- Reykskynjari í hverju svefnrými og á svefnlofti. Þeir sem sofa á svefnlofti þurfa að heyra viðvörunina strax, því þaðan er oft erfiðara að komast út.
- Reykskynjari í alrými, þar sem stofa og eldhús eru oft eitt og sama rýmið. Ef reykskynjari við eldhúskrókinn gefur falsboð við eldamennsku er hitaskynjari betri kostur þar.
- Kolsýringsskynjari (CO) þar sem er kamína, arinn eða gastæki. Kolsýringur er lyktarlaus, og reykskynjari greinir hann ekki. Sjá kolsýringsskynjara og muninn á reyk- og CO-skynjara.
- Gasskynjari neðarlega, nálægt gastækjum og gaskútum, því gas er þyngra en loft.
- Samtengdir skynjarar. Í bústað með svefnlofti eða mörgum herbergjum fara allir skynjarar í gang þegar einn nemur reyk.
- Slökkvitæki við útgang og eldvarnateppi í eldhúskróknum. Duftslökkvitæki þola frost og henta því vel í óupphituðu húsi.
Gas og kamína: algengustu hætturnar
HMS leggur sérstaka áherslu á réttan frágang gastækja í frístundahúsum:
- Logavari. Öll gastæki, svo sem eldavélar, ísskápar og hitarar, eiga að vera með logavara sem lokar fyrir gasið ef loginn slokknar.
- Gasslöngur endast í 3–5 ár. Framleiðsludagsetningin er á slöngunni. Ef gúmmíið er farið að harðna eða springa skaltu skipta henni út.
- Prófaðu með sápuvatni. Berðu sápuvatn á slöngur og tengi. Ef loftbólur myndast lekur lögnin og þarf að laga hana strax.
- Lengri lagnir, yfir 1,5 m, ættu að vera fastar málmlagnir sem fagmaður setur upp.
- Loftun neðst í rýmum þar sem gaskútar eru geymdir.
Fyrir kamínuna gildir að fagmaður setji hana upp, hún sé hreinsuð reglulega og glæður séu slökktar áður en farið er að sofa eða lagt af stað heim. Þar sem er kamína á alltaf að vera kolsýringsskynjari.
Gróðureldar: verndaðu bústaðinn utan frá
Gróður í frístundabyggðum hefur þést mikið, og hætta á gróðureldum hefur aukist. Mest er hættan í þurrkatíð snemma vors og fram á sumar, þegar sina er þurr. HMS mælir með öryggissvæðum í kringum húsið:
| Svæði | Fjarlægð frá húsi | Hvað á að gera |
|---|---|---|
| Öryggissvæði 1 | 0–1,5 m | Ekkert brennanlegt efni. Möl eða hellur, enginn visinn gróður og engir runnar. |
| Öryggissvæði 2 | 1,5–9 m | Ekki samfelldan gróður heldur „gróðureyjar“. Slá gras, fjarlægja visnar greinar og neðri greinar trjáa, og hafa um 3 m á milli trjáa. |
| Öryggissvæði 3 | 9 m að lóðarmörkum | Um 3 m á milli trjákróna. Eldsneytistankar að lágmarki 9 m frá húsi. |
| Ef húsið stendur í halla | 4–6 m neðan húss | Gróðurlítið svæði, því eldur berst mun hraðar upp brekku en á jafnsléttu. |
Meðferð elds utandyra. Samkvæmt lögum nr. 40/2015 má ekki kveikja eld utandyra þar sem hætta getur stafað af fyrir gróður eða mannvirki. Farðu varlega með grill, útiarna og verkfæri sem gefa frá sér neista, og hafðu slökkvibúnað við höndina. Ekki brenna bálköst þegar gróður er þurr. Sjá nánar á grodureldar.is.
Fylgstu með bústaðnum þegar þú ert ekki á staðnum
Hefðbundinn reykskynjari gagnast lítið ef enginn heyrir í honum. Í bústað sem stendur oft auður er því mikill kostur að fá tilkynningu í símann:
- Reykskynjari eða CO-skynjari fer í gang: þú færð tilkynningu strax og getur hringt í 112 eða haft samband við nágranna.
- Frost: hita- og rakamælir lætur vita ef hitinn fellur, til dæmis ef rafmagnið fer eða kyndingin bilar, svo lagnir springi ekki.
- Vatnsleki: lekaskynjari undir vaski, við hitakút eða þvottavél lætur vita um leið og vatn lekur.
Til þess þarf SBS50 grunnstöðina, sem tengist þráðlausu neti (2,4 GHz WiFi). Ef ekkert net er í bústaðnum dugar oft lítill 4G-beinir. Án nettengingar virka skynjararnir áfram og vara við á staðnum, en tilkynningar í símann berast ekki.
Flóttaleið og neyðarviðbrögð
- Tvær leiðir út úr bústaðnum, og líka af svefnloftinu ef hægt er.
- Kynntu þér flóttaleiðir af svæðinu. Margar frístundabyggðir hafa neyðaráætlun eða yfirlitskort við aðkeyrsluna.
- Vertu með staðsetninguna á hreinu, til dæmis nafn svæðisins og númer lóðar, svo þú getir sagt Neyðarlínunni nákvæmlega hvar þú ert. Hringdu alltaf í 112 og hugsaðu fyrst um eigið öryggi.
Gátlisti: við komu og brottför
Þegar þú kemur:
- ☐ Prófa alla reyk- og CO-skynjara með prófunarhnappnum
- ☐ Athuga gasslöngur og tengi, og prófa með sápuvatni ef þarf
- ☐ Ganga úr skugga um að slökkvitæki og eldvarnateppi séu á sínum stað
- ☐ Huga að gróðri og rusli næst húsinu, sérstaklega á vorin
Þegar þú ferð:
- ☐ Slökkva í kamínu og ganga úr skugga um að engar glæður séu eftir
- ☐ Skrúfa fyrir gaskútinn
- ☐ Taka raftæki úr sambandi sem ekki þurfa að vera í gangi
- ☐ Athuga að appið sýni alla skynjara virka, ef þú ert með snjallskynjara
Í stuttu máli
- Lágmarkið er reykskynjari og slökkvitæki, en mælt er með reykskynjara í hverju svefnrými og á svefnlofti.
- CO-skynjari þar sem er kamína eða gas, og gasskynjari nálægt gaskútum.
- Gasslöngur endast í 3–5 ár, og öll gastæki eiga að vera með logavara.
- Haltu gróðri frá húsinu, sérstaklega næstu 1,5 metrunum.
- Með snjallskynjurum færðu tilkynningu í símann um reyk, frost eða vatnsleka, líka þegar enginn er á staðnum.
Fyrir bústaðinn: Pakki með þremur samtengdum reykskynjurum og grunnstöð dugar fyrir flesta bústaði. Bættu við kolsýringsskynjara ef það er kamína eða gas, og hitamæli og lekaskynjara til að fylgjast með frosti og leka.
Heimildir
- Brunavarnir í frístundabyggðum, leiðbeiningar HMS, 2022
- Reglugerð nr. 723/2017 um eldvarnir og eldvarnareftirlit
- Lög nr. 40/2015 um meðferð elds og varnir gegn gróðureldum
- grodureldar.is
Greinin er almenn fræðsla. Ef þú ert í vafa um brunavarnir í þínum bústað, hafðu samband við slökkviliðið á svæðinu eða HMS. Í neyð: hringdu í 112.